У Жодзінскім царстве, жаночым “государстве”…

У Жодзінскую жаночую гімназію, адзіную ў сваім родзе ва ўсёй Беларусі, я збіралася трапіць даўно. Мяне цікавіў падыход да выхавання дзяўчынак і тое, чаму тут вучаць юных жодзінак — спалучаць у сабе толькі лэдзі і хатнюю гаспадыню, тым самым рыхтуючы іх да ролі ідэальнай жонкі, ці, можа, наадварот, тут выхоўваюць феміністак? Зазірнём за гімназічныя дзверы?

Галоўнае не што вучыць, а як

Пакуль упітваю атмасферу гімназіі, разглядваючы ў фае на Дошцы гонару фота дзяўчат — пераможцаў гарадскога турніру па эканоміцы і бізнесе, гарадскога чэмпіянату па інтэлектуальных гульнях, КВЗ, ЮІР і інш., заўважаю, як па калідоры шумна бягуць некалькі групак дзяўчатак, спаборнічаючы ў тым, хто вышэй падскочыць, і тое, што ніхто не кінуў ім наўздагон абуранае “Вы ж дзяўчынкі!”. Залік!

— Разняволенасць — паказчык камфорту, спрыяльнай псіхалагічнай атмасферы. Толькі так дзяўчынкі цалкам раскрываюцца і праяўляюць свае таленты, — справядліва лічыць дырэктар установы Алеся Васільеўна Салаган.

У многім гэта, на яе думку, дзякуючы таму, што побач няма хлапечага позірку. Ды і на ўроках сваю ўвагу яны аддаюць выключна настаўніку і ведам. Так дзяўчынкі засяроджваюцца выключна на вучобе, не саромеюцца адказваць ля дошкі, не камплексуюць з-за знешніх праяўленняў падлеткавага ўзросту, не баяцца насмешак і не абдумваюць, як звярнуць увагу на сябе самага прыгожага хлопчыка ў класе. Але галоўнае, сцвярджае дырэктар, асобнае навучанне больш эфектыўнае, чым змешанае, бо ўлічваюцца фізіялагічныя і псіхалагічныя асаблівасці хлопчыкаў і дзяўчынак:

— Калі хлопчыку спачатку трэба растлумачыць тэорыю, а потым паказаць яе на практыцы, то з дзяўчынкамі справа іншая. Яны лепш засвойваюць інфармацыю, калі яе паўтарыць некалькі разоў. Пра дзейснасць гэтага падыходу гавораць у тым ліку і вынікі ЦТ: у нас шмат амаль стабальнікаў па хіміі, біялогіі і англійскай мове. У дадатак на пэўных уроках мы абмяркоўваем тэмы, якія ў змешаным класе падрабязна не разглядаюцца. Так, на біялогіі больш гаворым пра мацярынства, а на ўроках рускай літаратуры выбіраем не твор К.Вараб’ёва “Забітыя пад Масквой”, насычаны падрабязнасцямі пра баі, а прасочваем жаночыя лёсы ў аповесці Б.Васільева “А золкі тут ціхія…”

— Мы не імкнёмся выхоўваць з нашых навучэнак выключна лэдзі. Дастаткова паглядзець на нашых дзяўчат на спаборніцтвах па самба і дзюдо, дзе яны даволі паспяховыя, — дадае Вольга Анатольеўна Дземянцевіч, намеснік дырэктара па выхаваўчай рабоце, выпускніца гэтай жа гімназіі. — Наадварот, мы баімся іншай крайнасці. У сучасным свеце ёсць тэндэнцыя занадта далёка адыходзіць ад прывычных для свайго полу якасцей: хлопчыкі становяцца феміннымі, а дзяўчынкі сваю дзявоцкасць мяняюць на мужчынскія якасці, што нават атрымала назву “трэці пол”. І калі да нас прыходзілі нашы першыя выпускніцы (а гімназіі 27 гадоў), мы іх такімі і бачылі — добра адукаванымі, прафесійна рэалізаванымі, выдатнымі спецыялістамі. Яны, як і мужчыны, выдатна ўпраўляюцца з шрубавёртам, а замест кнігі кулінарных рэцэптаў пад рукой у хуткім выкліку мабільнага маюць кантакты дастаўкі ежы. І галоўнае, што высветлілася: з 15 дзяўчат з першага выпуску толькі адна выйшла замуж. Гэта адваротны бок медаля, калі грамадства скіроўвала выхаванне дзяўчат выключна ў бок прафесіянала, кампетэнтнага спецыяліста. І таму ў нас зноў узнікла неабходнасць аднаўляць жаноцкасць у дзяўчынках: вучыць сачыць за прычоскай, адзеннем, умець згатаваць абед і стварыць утульнасць дома. Мы шукаем залатую сярэдзіну, без крэну ў нейкі адзін бок. Мы зразумелі, што дзяўчына ў будучыні павінна не толькі мець магчымасць на роўных з мужчынам будаваць кар’еру, але і стаць гаспадыняй, мамай, жонкай, сябрам. Таму мы і сталі ўкараняць такія жаночыя кірункі, як этыкет, кулінарыя, харэаграфія, вакал, вядзенне хатняй гаспадаркі на ўроках працы і факультатывах. Як вынік — цяпер колькасць дзяўчат, якія выйшлі замуж і стварылі паспяховыя сям’і, значна вырасла.

Захапленні па жаданні

Жодзінскія гімназісткі сваімі дасягненнямі аспрэчваюць меркаванне, што дзяўчаты — у большасці сваёй гуманітарыі, бо сур’ёзна захапляюцца матэматыкай, фізікай, хіміяй і інш. Прычым яны нават выправілі несправядлівасць: у сваёй любімай дакладнай навуцы адшукалі выбітных жанчын, якія зрабілі значны ўклад у навуку. І цяпер у гімназічных кабінетах вісяць партрэты гэтых жанчын, а таксама выбітных спартсменак, палітыкаў і інш.

Ёсць і нетыповыя для дзяўчынак захапленні. Так, у гімназіі дзейнічае пошукава-даследчы атрад “Кацюша”, якім кіруе выдатны педагог стыпендыят прэзідэнцкага фонду Галіна Іванаўна Аніскевіч. Яго ўдзельніцы вяртаюць забытыя імёны салдат, якія загінулі ў часы Вялікай Айчыннай вайны. Імі адноўлена каля 80 імён і 5 безыменных помнікаў.

— Музейная, архіўная работа, хоць і не спецыфічная для дзяўчат, не клішыраваная, бо вельмі карпатлівая, усё ж знаходзіць сваіх прыхільніц, — расказвае Вольга Анатольеўна. — Нашы дзяўчынкі знаходзяць неадпаведнасці ў гістарычных фактах, якія тычацца загінуўшых. Цяпер, напрыклад, займаюцца заменай мемарыяльнай дошкі з гістарычна выверанымі, выпраўленымі імёнамі на ёй. Са сваімі даследаваннямі дзяўчынкі паспяхова выступілі ўжо на некалькіх рэспубліканскіх і міжнародных навукова-практычных канферэнцыях.

Дарэчы, вывучэнне прафесійных інтарэсаў — абавязковае для адміністрацыі. Так, нядаўна Вольга Анатольеўна высветліла, якія ж прафесіі выбралі выпускніцы:

— Аказалася, што каля 75 працэнтаў дзяўчат выбіраюць ці хіміка-біялагічны профіль — урачы, фармацэўты, тэхнолагі і інш., ці філалагічны — настаўніцы, перакладчыцы, лінгвісты і інш. Але ў апошнія тры гады ў нас з’явілася тэндэнцыя выбіраць і эканамічны кірунак. У прыватнасці, з двух апошніх выпускаў каля 40 працэнтаў выбралі менавіта эканамічны ўніверсітэт. І таму цяпер у нас упершыню ў гісторыі гімназіі наспела патрэба ўвесці для старшакласніц эканамічны профіль. Сучасныя патрабаванні грамадства ўносяць карэктывы, а мы заўсёды ідзём ад попыту, таму абавязкова новы профіль створым.

Актыўна дзяўчаты асвойваюць і інфармацыйна-камунікацыйныя тэхналогіі, праграмаванне і нават авіяцыю.

Нямала сярод гімназістак прыхільніц прафесійнага спорту. Ёсць нават спартыўныя дынастыі па розных відах спорту. Але асабліва шмат іх па самба і дзюдо. Дарэчы, сярод дзяўчат нямала прызёраў і пераможцаў рэспубліканскіх і міжнародных спаборніцтваў.

Зазірнуўшы ў трэнажорную залу, знаёмлюся з пастаяннай яе наведвальніцай — 8-класніцай Машай Ермаковай, тытулаванай цяжкаатлеткай. Прыпыніўшы сваю размінку, дзяўчынка расказала, што ўжо 4 гады запар павышае вагу сваёй штангі. Сёння, калі дзяўчына важыць 61 кілаграм, у рыўку бярэ 53 кг.

— Мой брат даўно займаецца цяжкай атлетыкай. Аднойчы мне захацелася паглядзець, што гэта такое, і пайшла разам з ім на трэніроўку ў фізкультурна-аздараўленчы клуб. Мне вельмі спадабалася, і з таго часу я кожны дзень трэніруюся там. Кампанію мне складаюць і хлопцы, і дзяўчаты. Шмат маіх сябровак займаюцца са мной. У будучыні, спадзяюся, сама стану трэнерам па цяжкай атлетыцы, — дзеліцца Марыя.

Побач з ёй на трэнажоры робяць расцяжку яе аднакласніцы — удзельніцы харэаграфічнага калектыву “Кісларод”, які днямі рыхтуецца атрымаць званне ўзорнага. Дзякуючы ўласнай мэтанакіраванасці і зацікаўленасці педагога, толькі за снежань яны атрымалі 17 дыпломаў рэспубліканскага і міжнароднага ўзроўню.

Дэфіцыту зносін з хлопчыкамі няма

Няма ў гімназіі і праблемы недахопу зносін навучэнак з хлопчыкамі, чым іх папракаюць праціўнікі асобнага навучання. Часам нават партфелі не даводзіцца насіць дадому на сваіх плячах — хлопчыкі пасля ўрокаў амаль штодзень сустракаюць сваіх сябровак у фае. У якасці гасцей яны прысутнічаюць на гімназічных мерапрыемствах і канцэртах. Дарэчы, увесь горад ведае, што на свята ў гімназію не прыйдзеш у спартыўных штанах і кедах. У любым выпадку хлопцы прадумаюць, як выглядаць дастойна. Адміністрацыя за гэтым таксама ўважліва сочыць.

— У мінулыя выхадныя мы са старшакласніцамі ездзілі на спаборніцтвы “Снежны снайпер”, нашы дзяўчаты ўзялі ў групу падтрымкі сваіх “братоў”, — усміхаецца дырэктар. — Высветлілася, канечне, што яны зусім не сваякі, але мы назіралі за зносінамі нашых дзяўчат з іх сябрамі і радаваліся, што яны выбіраюць выключна выхаваных, ветлівых маладых людзей. Было прыемна на іх глядзець. Відаць, плён дае наша выхаванне. Я падтрымліваю сувязь са сваімі выпускніцамі і магу сказаць, што праблем з наладжваннем зносін з мужчынамі ў іх няма. Дзякуючы таму, што ім у гімназіі прывівалі пачуццё густу, стылю, вучылі этыкету зносін, яны не будуць нават глядзець на хлопцаў, якія хамяць, дазваляюць сабе ў прысутнасці дзяўчыны нецэнзурную лексіку і інш. Нашы дзяўчаты ведаюць свой узровень і таму пару выбіраюць па сабе.

Наведаўшы ўтульныя гімназічныя кабінеты і калідоры з канапамі, харэаграфічныя класы, трэнажорную залу, тэнісны корт, більярдны пакой, басейн, я пагутарыла з дзяўчынкамі, паслухала іх водзывы пра гімназію і для сябе зрабіла прыемнае адкрыццё: не столькі гэтыя памяшканні вабяць больш за 200 дзяўчынак з усяго Жодзіна і яго наваколля, а яшчэ са Смалявіч, Барысава і нават Мінска. Іх прыцягвае сама атмасфера гімназіі, магчымасць дакрануцца да выключна дзявочага свету і рэалізавацца ў ім напоўніцу. Не менш паказальна і тое, што большасць дзяўчынак прывялі вучыцца ў гэтую гімназію іх мамы — выпускніцы гэтай жа ўстановы.

Святлана НІКІФАРАВА.
Фота Алега ІГНАТОВІЧА.